Basında

Prof.Dr. Orhan OKAY Kubbealtı Akademi Mecmuası, Ocak 2006

"Bir Kubbealtı yayını olan Misalli Büyük Türkçe Sözlük kültür hayâtımıza önemli yenilikleriyle girdi. Gerek meslek îcabı, gerekse ilgi duyarak sözlüklerle meşgul olmuş olanların sathî bir bakışla bile fark edecekleri gibi bu sözlük Türk lugatçılığında birçok ilkleri gerçekleştirmiştir. Önce kelime dağarcığı bakımından günümüzün en büyük sözlüğüdür. İkinci olarak hiçbir sözlükte etimolojik bilgiler bu kadar zengin değildir. Misaller, birçok sözlüğün birbirinden aktarma usûlü yerine, çok değişik kaynaklar taranarak ve çok defa birden fazla örnek hâlinde verilmiştir. Belki pek çok dilden daha zengin olan deyimlerimizi de en çok karşılayan sözlük olmuştur. Osmanlıcadır bahanesiyle ve unutulmuş, terkedilmiş diye sözlüklerin çoğunun ihmal ettiği, fakat bilen ve kullanan nesillerin hâlen hayatta olduğu pek çok kelime, kavram ve terimin yer alması da başka bir özelliğini teşkil etmektedir. Şahsen hayâtımda ilk defa bir sözlüğü sâdece ihtiyâcım olduğu zaman değil, zevk için ve tecessüsle, bir kitap gibi sayfa sayfa okuduğumu da belirtmek isterim."

Selim İLERİ Kubbealtı Akademi Mecmuası, Ocak 2006

"Sayın İlhan Ayverdi'nin büyük emeği bu sözlük, haftalardır beni büyülüyor. Türkçe'nin târih içindeki inanılmaz serüvenine yol alıyorum. Ana dilimizin zenginliğine açılıyorum. Bu sözlükte ana dilimizin romanını okuyorum. Türkçe'nin inceliklerini, güzelliğini, deyim ve mecazda uçsuz bucaksız servetini yaşıyorum. Diyebilirim ki, Türkçe'yi silbaştan tadıyorum."

Hakkı DEVRİM Radikal, 20 Kasım 2007

"Dilimin ucunda hazır bekleyen kelimeler arasında görgülü ve görgüsüz sıfatları da var. İsraf etmeyeyim diye, bu değerlendirmeleri imsak ile kullanmaya, hele birine görgüsüz demek geldiyse içimden, dilimi tutmaya gayret etmez de değilim.

Görgüsüzlük'ten giderek daha çok rahatsız olduğumu, bırakın benim tedirginliğimi, sözünü ettiğim davranış biçiminin yaşadığımız dünyada hatta bir hayat tarzına dönüştüğünü de kısaca söyledikten sonra, gelin sizlerle, olumlusu da olumsuzu da çok kullanılan bu iki sıfatın anlamı konusunda bir anlaşmaya varalım.

Size sık sık Ayverdi Sözlüğü'nden söz ediyorum. (Asıl adı Kubbealtı Lugatı, Misalli Büyük Türkçe Sözlük. Hoşgörsünler ben «Ayverdi Sözlüğü» demeyi tercih ediyorum.)
Sözlükler (evde ve gazetede) hemen arkamdaki raflarda durur. «Düzeyli birlikteliğimiz» bir yılı geçti. Ve hayli zaman var ki, Ayverdi benim en çok başvurduğum sözlük oldu.
Bu yeni sözlük 3 500 küsur sayfalık bir eser. Kağıdı, dizgisi, hurufatı mükemmel üç güzel cilt halinde. Ben, merak ettiğim yeni sözlükleri alır, hakkında karara varmadan uzunca bir süre beklemeyi, yeni sözlüğümle de hemhal olmayı tercih ederim. Çok sık baktığım, kıyaslama gerekince elime aldığım, bir hatıra olarak sakladığım sözlükler var kitaplığımda. En çok Ayverdi Sözlüğü'ne başvurmamın bir başka sebebini söyleyeyim size. Anlambilim (semantik) açısından çok başarılı bir sözlük. Sık sık aynı kelimenin çeşitli sözlüklerdeki anlam tariflerini karşılaştırma alışkanlığıma dayanarak söylüyorum bunu.

12 ciltlik Meydan Larousse ansiklopedik sözlüğündeki terim anlamları yok bu sözlükte. Ama örnek cümleler açısından cömert bir sözlük; deyimler, deyişler açısından da öyle. Aynı zamanda pek kullanışlı Osmanlıca-Türkçe bir sözlük de diyebilirim. Bunlara, Arapça, ve Farsça dışındaki yabancı dillerden alınmış bir Yabancı Kelimeler Sözlüğünü de ekleyebiliriz.

Tek bir sözlükten daha çoğu da beklenemez sanırım. İlköğretim çağından hemen sonra öğrencilerin de faydalanmaya başlayabileceği bir sözlüktür. Herkese tavsiye ediyorum."

Taha AKYOL Milliyet, 16.11.2005

"Türkçe'nin mutlu bir günü, çünkü dilimiz mükemmel bir sözlüğe kavuştu. Dilimizin zenginliğini yansıtan bir sözlüğümüz var artık."

Ergun GÖZE Tercüman, 17.11.2005

"34 yıl dile kolay. Bir lugat için otuz dört yıl. Ama bu bir gerçek. Bayrağı otuz dört sene taşımaktan yılmayan ve hedefine ulaştıran İlhan Ayverdi'yi hayırla andım. Kendisine otuz dört senenin toplamı olan bu eserin basılmışı hasta yatağında verilince de, Ahmet Hamdi Tanpınar ‘Muradiye sabrın acı meyvesi' diyor, bu eser de benim otuz dört senelik sabrımın acı meyvesi dediğini Sinan Uluant açış konuşmasında nakletti. Aynı kanaatte değilim. Telefonda kendisini tebrik ederken ‘Acı değil sabrın tatlı meyvesi' dedim"

Emre AKÖZ Sabah, 18.11.2005

"Ben bir uzman değilim. Ama kendimce sözlüğü inceledim. Gördüğüm kadarıyla şâhâne bir çalışma olmuş. Sözlüğü hazırlayanların komplekse girmeden Türk Dil Kurumu tarafından eskiden ‘üretilmiş-türetilmiş-uydurulmuş' kelimeleri de aldığını memnuniyetle gördüm. Kubbealtı Lugatı'nı gönül rahatlığı ile satın alabilirsiniz."

Doğan HIZLAN Hürriyet , 19.11.2005

"Bu zengin sözlükte gerçekten aradığınız bir çok yeni-eski kelimeyi bulabilirsiniz. Sözlükte birçok Osmanlıca kelimeyi de örneklerle bulacaksınız. Böylece Türkçe Sözlük ile Osmanlıca Sözlük'ün özelliklerini bir arada barındıran bir sözlük bu."

Servet KABAKLI Tercüman, 19.11.2005

"Şu an elimizde 34 yıl süren bir alın teri ve göz nuruyla hazırlanmış, rahatlıkla iftihar edebileceğimiz altın kıymetinde bir sözlüğümüz var! Milletimizin minnet ve şükran borçlu olduğu çok muhterem İlhan Ayverdi Hanımefendi'nin gerçek mânâda bir ‘ömür verdiği' üzerinde kuyumcu titizliğiyle çalıştığı ‘Misalli Büyük Türkçe Sözlük'ün, yâni Kubbealtı Lugatı'nın yayınlanmasıyla, Türkçe'nin engin ufukları açılmış bulunuyor."

Sabahat EMİR Türkiye, 19.11.2005

"Türkçe'nin yüz akı diyebileceğimiz bu dev eser; sabrın, ciddi ve titiz çalışmanın yüz güldüren ürünü. Dile kolay, tam 34 yıl... Normal bir ömrün yarısı... Türkçe'ye saygı ve sevginin, ona sâhip çıkmanın bundan daha anlamlı bir ifâdesi olabilir mi? Türkçe'nin ihmal edildiği, gelişigüzel kullanımlarla horlandığı günümüzde böyle kıymetli bir eseri hazırlayıp yayınlamakla ona lâyık olduğu saygıyı gösteren Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfı'nı kutluyorum."

Muhiddin NALBANTOĞLU Yeniçağ 19.11.2005

"Hatırı sayılır bir büyük dil uzmanı olan İlhan Ayverdi Hanımefendinin kitabın tanıtım şöleninde banttan yaptığı konuşmayı dinledim. Böyle bir âbide esere ömrünün en güzel yıllarını cömertçe harcayan bu güzel ve asil insanın çok mütevazı konuşması orada bulunanların hiçbir zaman unutamayacakları bir konuşmadır."

Hilmi YAVUZ Zaman 23.11.2005

"Bir kurulun öncülüğünde başlanan ‘Misalli Büyük Türkçe Sözlük' çalışmalarının yazımına 1976'da girişilmiş, 2004 yılında tamamlanabilmiş. Neredeyse 35 yıl süren büyük ve sabırlı bir entelektüel faaliyet! Üç ciltte 3644 sayfada 61.000 ana madde ve ara madden oluşan sözlük, 35.000 deyim ile 400 yazarın 1.000'e yakın eserinin taranmasıyla elde edilen 100.000 örnek içeriyor."

Hasan PULUR Milliyet, 26.11.2005

"Türkçe önemli bir kaynak daha kazandı: Kubbealtı Lugatı, Misalli Büyük Türkçe Sözlük. Yâni sözlük sâdece yaşayan Türkçemizin değil, târihi seyri içinde Türk dilinin kazanmış olduğu kullanımları da belgeleyerek Türkçe'nin zenginliğini gösteriyor."

Ahmet Turan ALKAN Aksiyon, 28.11.2005

"Yarınlar için artık daha müsterih tavır takınabiliriz çünkü en azından sırtımızı yaslayabileceğimiz bir sağlam lugatımız daha var artık. Bu hayırlı ve görkemli esere emek ve destek verenleri temsilen İlhan Ayverdi hanımefendiye lisanımız, irfânımız ve medeniyetimiz nâmına binlerce şükran borçluyuz."

Yavuz Bülent BÂKİLER Tercüman, 06.12.2005

"Şimdi önümde Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfı tarafından hazırlanmış üç ciltlik mükemmel bir sözlük var. İsmi: Asırlar boyu târihi seyri içinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük. Bu sözlük, bir Türkçe hazinesi. Şahsi kütüphânemde, Türkçe üzerine hazırlanmış sözlük sayısı 49 cilttir. Bu 49 cilt arasında, muhterem İlhan Ayverdi Hanımefendi tarafından, tam 34 sene emek verilerek hazırlanan Misalli Büyük Türkçe Sözlük, birden bire diğer sözlüklerin önüne geçti. Misalli Büyük Türkçe Sözlük, her akıllı Türk'ün, mutlaka sahip olması gereken bir mübârek eser. Almakta gecikmeyin."

Beşir AYVAZOĞLU Tercüman, 11.12.2005

"Okuyup yazarken artık kısa adı Kubbealtı Lugatı olan Misalli Büyük Türkçe Sözlük'ü kullanıyorum. Kubbealtı Kültür ve Sanat Vakfı tarafından otuz dört yıllık bir çalışma sonunda tamamlanan bu sözlük büyük bir boşluğu doldurmuştur. İnanın, hangi kelimeye baktımsa, tatmin oldum. Aslında Türkçe için "misalli" bir sözlük elzemdi. Bu zavallı dil o kadar hırpalandı ki, kelime ve deyimleri yerli yerinde kullanabilen biriyle karşılaştığımızda bağrımıza basmak istiyoruz. Kubbealtı Lugatı, kelime ve deyimlerin nasıl kullanılacağını dikkatle seçilmiş misallerle göstermesi bakımından ayrı bir önem taşıyor. Şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Kubbealtı Lugatı'na ne zaman müracaat et-sem, önüme Türkçe'nin zenginlikleri ve geniş ifâde imkânları seriliyor ve Yahya Kemal'in ‘Bu dil ağzımda annemin sütüdür' mısrâında ne demek istediğini daha iyi anlıyorum."

Mehmet Y. YILMAZ Hürriyet, 14.12.2005

"Sözlüklere ve ‘kelimelere' meraklı olduğum için yeni çıkan Kub-bealtı Lugatı'nı da hemen satın aldım. 3548 sayfalık sözlüğü karıştırır-ken içim hem rahatladı, hem karamsarlığa kapıldım. Bu kadar zengin bir dile sâhipken, nasıl bu hâle düştük diye üzüldüm."

Osman AKKUŞAK Yeni Şafak, 15.12.2005

"Bu büyük esere vücud verenlerin kazandığı şeref de büyüktür... Kültür Bakanı Sayın Atillâ Koç'un, bütün kütüphânelere; Milli Eğitim Bakanı Sayın Hüseyin Çelik'in de okul kütüphânelerine birer adet alınması için yetkilerini kullanması dilimiz ve kültürümüz adına bir vazifedir."

İskender PALA Zaman, 15.12.2005

"Bugünlerde yeni bir sözlük edindim; tam da istediğim türden. Zannederim birkaç hafta sözlük sayfaları, sütunları, maddeleri, alt başlıkları arasında beyitler okumayı, kelimelerin büyüsüyle mânâ keşiflerine ve zihnî yolculuklara dalıp zamanı unutmayı, roman okumaya tercih edeceğim."

Sevinç ÇOKUM, Halka ve Olaylara Tercüman, 31 Mayıs 2006

"Değerli dostum İlhan Ayverdi'nin himmeti, bilim adamlarının ve dil uzmanlarının çalışmalarıyla yürütülen, yıllar sonra gerçekleştirilen bu üç ciltlik sözlüğün Türkçe kelime haznesine can getireceğine inanıyorum. Lugat aynı zamanda unutulmuş, çöpe atılmış nice kelimeyi geri getiriyor, koruma altına alıyor. Kaybolan nuanslar, fakirleştirilen dilin uğradığı kayıplar üzerinde yeniden düşünmeye sevk ediyor bizi. Otuz küsur yıllık bu emek için, dert görmesinler."

Arslan TEKİN, Yeniçağ, 9 Araık 2005

"Anlamadığınız kelimeleri sözlükten takip edeceksiniz. 61 bin kelimelik yeni lugat çıktı: Kubbealtı Lugatı… Uzakta olduğum için henüz inceleyemedim ama sözlük çalışmasını başından beri biliyorum; çünkü, başlatanlar hocam ve benden önceki doktora yaptırdığı talebeleridir. Üç ciltlik kitabı herkesin temin etmesi mümkün değildir; devlet bu lugatı, üniversitelerin ve orta mekteplerinki de dahil bütün kütüphaneler için temin etmelidir."

Muhsin ÖZTÜRK, Aksiyon, 26 Aralık 2005

"Kubbealtı Sözlüğü sadece edebî eserlerde yer alan kelimeleri değil, halk dilini, yaşayan kelimeleri de kapsıyor. Bu bakımdan sözlük, konuşulan dilin sözlüğü ya da yazılı tarihin sözlüğü tanımlamalarının dışında daha kapsayıcı bir yerde duruyor."

Yılmaz ÖZTUNA, Türkiye, 21 Aralık 2005

"Kubbealtı Lugati- Asırlar Boyu Târihî Seyri İçinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük, 20. yüzyıl Türk dil, edebiyat ve ilminin önemli ve temel eserlerinden biri olarak elimizdedir. En uzun zaman çalışılarak çok ehliyetli bir heyetçe hazırlanmış bulunması bakımından da edebiyat tarihlerimizde belirtilecektir.

Mehmed NİYAZİ, Zaman, 3 Ocak 2008

"Dil bir milletin şah damarıdır. Bunun için her devlet üniversiteler gibi bilim kurumlarıyla dilinin üzerinde hassasiyetle durur. Ne çare ki resmi makamlaımız dilin öneminin pek farkında değildirler. Zaten resmi merciler görevlerini yapmadığından idealistler büyük yüklerin altına girmek zorunda kalıyorlar. İlhan Ayverdi Hanımefendi'nin imzasıyla yayınlanan Misalli Büyük Türkçe sözlük'ü hazırlamak bizim gibi bi toplumda sivil bir kurumun altına gireceği bir iş olabilir mi? … Bu toprağın çocuğu olarak, varlığımıza temel çivisi çakan bu esere zerre kadar emeği geçenlere şükranlarımı sunuyorum."

Mehmet Nuri YARDIM, Yeniçağ, 22 Kasım 2005

"Koca bir ömrü şerefli ve ulvî bir dâvaya adayan ve bu muazzam yükün altından alnının akıyla çıkan İlhan Ayverdi, Türk milletine, Türklük âlemine ve İslâm dünyasına karşılığı ödenemeyecek muhteşem bir armağan bırakmıştır. Müesseselerin, vakıfların ve sivil toplum kuruluşlarının bu emeğe karşılık verecekleri ödüler, mükâfatlar, nişanlar, gösterecekleri iltifatlar olacaktır. Ancak âlimin kadrini en iyi takdir edecek ve ona ecrini verecek olan yüce Allah'tır."

Mustafa Şerif ONARAN, Cumhuriyet Kitap, 16 şubat 2006

"İlhan Ayverdi'nin Misalli Büyük Türkçe Sözlük'ü, içinde barındırdığı Osmanlıcayla Türkçenin görkemini gösteriyor. Sözcüklerdeki ayrım inceliklerini, anı yüklerini, anlam derinliklerini, çağrışım özelliklerini yeni bir sözcükte bulmak olanaksızdır. Ancak yeni sözcükler de zamana bu özellikleri kazanacaklardır. Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Tarihsel Türkçe Sözlük özelliklerini taşımasa da, Türkçenin gücünü göstermesi, eski metinleri anlamayı kolaylaştırması bakımından yararlıdır."